ਮੁੰਬਈ: ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2026 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੌਨਸੂਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਲ ਨੀਨੋ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸੋਕੇ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੌਨਸੂਨ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 17 ਵਿੱਚੋਂ ਅਜਿਹੇ ਪੰਜ ਮੌਕੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਜਾਂ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਪਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਅਲ ਨੀਨੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਲ ਨੀਨੋ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਘਾਰ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 37 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ (ਔਸਤ ਦਾ 78.2 ਫ਼ੀਸਦ) ਸੀ। ਮੌਸਮ ਦੇ ਮਾਡਲ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ 2026 ਦਾ ਅਲ ਨੀਨੋ ਕਾਫੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਝੋਨੇ, ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਗੜੇਮਾਰੀ ਦਾ ਔਰੇਂਜ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ
ਸ਼ਿਮਲਾ: ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੜੇਮਾਰੀ ਲਈ ਔਰੇਂਜ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਥਿਤ ਮੌਸਮ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
