ਤਹਿਰਾਨ: ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਇਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਮੇਨੇਈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਰਥਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਦਾਰ ਅਲ-ਧਿਕਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਬੂਤ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਮਾਮ ਰਜ਼ਾ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸੱਯਦ ਮੁਸਤਫਾ ਖ਼ਮੇਨੇਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਇਰਾਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ (ਆਈਆਰਆਈਬੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਨੇਸ਼ ਚੌਰਾਹੇ ਅਤੇ ਇਮਾਮ ਰਜ਼ਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਖ਼ਮੇਨੇਈ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੀੜ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਜਲੂਸ ਦੌਰਾਨ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਿਰੋਧੀ ਬੈਨਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਰੁਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਐਨਐਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਮੁਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੇਈ ਦੇ ਜਨਤਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਲੀ ਖ਼ਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਇਸ ਸਾਲ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੇਈ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 14-ਨੁਕਾਤੀ ਸਮਝੌਤੇ (ਐਮਓਯੂ) ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਰਮੁਜ਼ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਕੂੜਾ ਹਨ… ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ… ਮੈਂ ਸਾਡੇ ਗੱਲਬਾਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸਿਰਫ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬाਦੀ ਹੈ।’’
