ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ : ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਸਿਚੂਏਸ਼ਨ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਮਾਰਗ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ।
ਟਰੰਪ ਸਿਰਫ਼ ਅਜਿਹੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ “ਰੈੱਡ ਲਾਈਨਾਂ” (ਸ਼ਰਤਾਂ) ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੇ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ” ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਘਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਅਜੇ “ਅੰਤਿਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ”। ਇਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਘੇਰ ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਅਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਆਇਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਟੋਲ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਇਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਰਾਨ ਆਪਣਾ ਤੇਲ ਵੇਚ ਸਕੇ। ਇਰਾਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਟੋਮਿਕ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਰਾਨ ਕੋਲ 440.9 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਹੈ ਜੋ 60-ਫੀਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਥਿਆਰ-ਗ੍ਰੇਡ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ IAEA ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ “ਨਸ਼ਟ” ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
