ਨਿਊਯਾਰਕ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲਗਪਗ 1.4 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ 657 ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਰੀ ਹੋਈਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ “ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਟਾਰਨੀ ਐਲਵਿਨ ਬ੍ਰੈਗ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਟੁਕੜੇ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਾਂਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਕਲਾ ਡੀਲਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਤਸਕਰ ਨੈਂਸੀ ਵੀਨਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਬ੍ਰੈਗ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋਈਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਅਜੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”ਵਾਪਸ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ’ ਦੀ 20 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਦੋਹਰੇ-ਕਮਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ‘ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਕਾਰੀਗਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸਿਪੁਰ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣਾਦਿਤਿਆ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ 1939 ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ 1952 ਤੱਕ ਮਹੰਤ ਘਾਸੀਦਾਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1982 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ 2014 ਤੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਇਸ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ 2025 ਵਿੱਚ ਮੈਨਹਟਨ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਟਾਰਨੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ‘ਗਣੇਸ਼’ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਕਪੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਰਣਜੀਤ ਕੰਵਰ ਨੇ ਲੁੱਟਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਬੁੱਧ ਦੀ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ‘ਅਭੈ ਮੁਦਰਾ’ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਠਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਪੈਰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਭਾ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੂਰਤੀ ਲੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ। 75 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕਪੂਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਂਟੀਕਿਊਟੀਜ਼ ਟ੍ਰੈਫਿਕਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੋਰੇਜ ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡੀਏ ਦੇ ਦਫਤਰ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਹਿ-ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਦੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਵਾਲਗੀ ਪੈਂਡਿੰਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਂਟੀਕਿਊਟੀਜ਼ ਟ੍ਰੈਫਿਕਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਹੁਣ 48.5 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ 6,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖਜ਼ਾਨੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 36 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5,900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਏਟੀਯੂ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ 18 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ 7 ਕਥਿਤ ਤਸਕਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾਲਗੀ ਪੈਂਡਿੰਗ ਹੈ।
