ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਫਰੇਮਵਰਕ ‘ਅੰਤਰਿਮ’ ਯਾਨੀ ਅਸਥਾਈ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵਪਾਰਕ ਜੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਸ (ਡਿਊਟੀ) ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ’ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਭਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 18 ਫੀਸਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (BTA) ਦੀ ਨੀਂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਲਈ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਖਰੀਦੇਗਾ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
India-US trade framework: ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਫਾਇਦੇ: ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਚਮੜਾ ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਜਿਵੇਂ GPUs) ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਊਰਜਾ ਮਿਲੇਗੀ।
ਨੁਕਸਾਨ: ਰੂਸ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਬਿੱਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਬਾਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੇਲ) ਦੇ ਸਸਤੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
India-US trade framework: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ?
ਭਾਰਤ: ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਗਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ 500 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦ, ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਸਾਮਾਨ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਏਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ: ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਵਾਧੂ 25 ਫੀਸਦੀ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਪੈਨਲਟੀ ਹਟਾ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਡਿਊਟੀ 18 ਫੀਸਦ ’ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ ‘ਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
India-US trade framework: ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ?
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਵੇਗੀ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਫਲ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਗੈਜੇਟਸ ਸਸਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਭਾਅ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਡੀਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
