ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਾਸ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ,ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 2016 ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2040 ਤੱਕ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
‘ਦਿ ਲੈਂਸੇਟ ਪਲੈਨੇਟਰੀ ਹੈਲਥ’ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਉਤਪਾਦਨ 2100 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ,ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਹਾਈਜੀਨ ਐਂਡ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਫਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੋਣਾ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ,ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੀਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਨੂੰ “ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੀਮਤ” ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ,ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ‘ਅਪੰਗਤਾ-ਅਨੁਕੂਲ ਜੀਵਨ-ਸਾਲਾਂ’ (DALYs) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੌਲੀਮਰ ਉਤਪਾਦਨ,ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ,ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ,ਡੰਪਸਾਈਟਸ,ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਾਡਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲਚਕਦਾਰ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰੇ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਾਸ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ,ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ,ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬੋਝ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਨਵੇਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾੜੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ 2016-40 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨੀਤੀ ਘੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 175 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸੰਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ,ਜਿਸ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ।
